गाथा मराठी मनाच्या : डॉ.श्रीकृष्ण राऊत

|| श्रीकृष्ण राऊत विशेषांक ||

2011-01-24T08:48:00.000-08:00

अमरावतीला दि.९ जानेवारी २०११ च्या गझलोत्सवातील आनंदसोहळ्यात

मा.नामदार सुशीलकुमारजी शिंदे,उर्जा मंत्री,भारत सरकार यांचे हस्ते

जीवनगौरव पुरस्कार स्वीकारताना डॉ.श्रीकृष्ण राऊत...

जीवनगौरव पुरस्कार स्वीकारल्यावर मनोगत व्यक्त करताना डॉ.श्रीकृष्ण राऊत...

*श्रीकृष्ण राऊत*

॥ विशेषांक ॥

_______________________________________________

॥ अंतरंग ॥

_______________________________________________

संपादन : डॉ.किशोर सानप

जिंदादिल प्रा. श्रीकृष्ण राऊत:डॉ. किशोर फुले

सुभाषितांचे सामर्थ्य लाभलेली श्रीकृष्ण राऊतांची गझल : डॉ.मधुकर वाकोडे

गझलयात्री श्रीकृष्ण राऊत : वसंत केशव पाटील

गझल - श्रीकृष्ण राऊतांची : सदानंद डबीर

सूत्रमयी गझलकार श्रीकृष्ण राऊत : कमलाकर देसले

श्रीकृष्ण राऊत यांच्या गझलांमधील स्त्रीजाणीव : श्रद्धा पाटील

शब्द झाले प्रार्थना : गझलगंधर्व सुधाकर कदम

श्रीकृष्ण राऊत हयांची गझल : डॉ.अविनाश सांगोलेकर

सामाजिक आशयाची सर्वांगीण अभिव्यक्ती : श्रीराम गिरी

आत्मबल देणारी गझल : गंगाधर मुटे

'गुलाल आणि इतर गझला’ मधील सामाजिक जाणीव : प्रा. अशोक रा. इंगळे

श्रीकृष्ण राऊतांच्या असंग्रहित गझला-प्रा.राजेन्द्र मुंढे

मराठी गझलला स्वत:ची ओळख देणारे श्रीकृष्ण राऊत : अभिषेक घ. उदावंत

मराठी गझलचा धृवतारा : श्रीकृष्ण राऊत : प्रा. राहुल गोवर्धन माहुरे

श्रीकृष्ण राऊत आणि तुकारामा : डॉ.किशोर सानप

पत्र १ : ना.घ.देशपांडे

पत्र २ : मंगेश पाडगावकर

पत्र ३ : नव्या गझलविद्यापीठाला सलाम! : नरेन्द्र लांजेवार

____________________________________________________

दै.लोकमत,मुंबई दि.१० जानेवारी,२०११ वरून साभार

____________________________________________________

दै.गावकरी दि.९ जाने.२०११ वरून साभार

____________________________________________________

गझलनवाज दिनेश अर्जुना यांच्या स्वरात ऐका : श्रीकृष्ण राऊत यांची गझल : तसा न चंद्र राहिला

2011-01-16T07:25:00.001-08:00

__________________________________________________

गझलनवाज दिनेश अर्जुना यांच्या स्वरात ऐका : श्रीकृष्ण राऊत यांची गझल : तुझ्या गुलाबी ओठांवरती

2011-01-16T07:24:00.000-08:00

डॉ.श्रीकृष्ण राऊत यांना जीवन-गौरव पुरस्कार

2010-10-12T07:23:00.000-07:00

मुंबईच्या बांधण जनप्रतिष्ठान तर्फे मराठी गझल लेखनातील प्रदीर्घ आणि मौलिक योगदानाबद्दल दरवर्षी ज्येष्ठ मराठी गझलकाराला जीवन-गौरव पुरस्कार देण्यात येतो.यंदा हा पुरस्कार ख्यातनाम मराठी गझलकार डॉ.श्रीकृष्ण राऊत यांना जाहीर झाला आहे.९ जानेवारी २०११ ला अमरावती येथे होणा-या गझलोत्सवात हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार त्यांना प्रदान करण्यात येईल.
मागील पस्तीस वर्षापासून डॉ.राऊत यांनी मराठीतील दर्जेदार नियतकालिकातून गझल लेखन केले आहे.‘गुलाल आणि इतर गझला’ हा त्यांचा गझलसंग्रह प्रसिद्ध आहे.
पु.ल.देशपांडे,कुसुमाग्रज,ना.घ.देशपांडे,मंगेश पाडगावकर ह्या दिग्गजांनी राऊतांच्या गझलांना वाखाणले आहे.नागपूर येथे झालेल्या अखिल भारतीय मराठी संमेलनातील ‘सुरेश भट स्मृति गझल वाचन सत्राचे’ अध्यक्षपद डॉ.राऊत यांनी भूषविले आहे.
दशरथ पुजारी,सुरेश वाडकर,सुधाकर कदम,भीमराव पांचाळे,स्वाती पोहनकर,राजेश उमाळे,रफिक शेख,मदन काजळे,दिनेश अर्जुना इ.गझल गायकांनी त्यांच्या गझला गायिल्या आहेत.
‘मराठी गझल : तंत्रशुद्धता की तंत्रशरणता?’ हा त्यांचा गाजलेला लेख ‘विकिपिडिया’ वर सुरेश भटांच्या‘बाराखडी’सोबत समाविष्ट करण्यात आला आहे.
‘माझी गझल मराठी’ या राऊतांच्या ब्लॉगची इंटरनेटवर तेरा हजाराहून अधिक पृष्ठे जगभर वाचल्या गेलीत. त्यांनी संपादित केलेल्या ‘गझलकार’ब्लॉगवरील सुरेश भट विशेषांक,सुधाकर कदम विशेषांकाला संपूर्ण विश्वातून भरभरून प्रतिसाद मिळाला आहे.मराठी साहित्य क्षेत्रात डॉ.राऊत यांचे सर्वत्र अभिनंदन होत आहे.

2008-02-29T03:37:00.000-08:00

१.

सखी,प्रेयसी,अर्धांगी
एक होऊन आलीस;
तूच राधा,तूच मीरा,
तूच रुक्मिणी झालीस.

२.

माझ्या अंगणात होते
तुझे पाऊल पडत;
वाटे अचानक आले
पान सोन्याचे उडत.

३.

नेते गुलाबी ओढणी
मन ओढत ओढत;
तिची साधीसुधी गाठ
नाही पिच्छाच सोडत.

2008-02-28T04:12:00.000-08:00

४.

माझ्या आशेवाणी तोही
नाही मेला सालोसाल;
जीव धरून मुठीत
होता इवला रुमाल.

५.

तुझ्या गालावर तीळ,
तुझ्या ओठांमध्ये गूळ;
गोड गोड बोलण्याचे
तुला भलतेच खूळ.

६.

तुझ्या बेसरीचा खडा
चमचम चमकला;
माझ्या अंधार्‍या मनात
त्याने उजेड पाडला.

2008-02-27T03:26:00.000-08:00

७.

दाराहून येता जाता
भेटीगाठीचा बहाणा;
वेडा होतोच शेवटी
इथे कुणीही शहाणा.

2008-02-26T09:05:00.000-08:00

८.

तुझ्या दारात मोगरा,
माझ्या घरात सुगंध;
तुझा माझ्याशी असेल
कोण्या जन्माचा संबंध.

2008-02-25T04:10:00.000-08:00

९.

तुझ्या हासण्याने होते
माझी साजरी दिवाळी;
तुझ्या रुसण्याने चेते
माझ्या उरामधे होळी.

2008-02-23T20:30:00.000-08:00

१०.

साध्या साध्या बोलातून
तूच साखर पेरली;
माझी चळती नजर
तूच अचूक हेरली.

2008-02-23T05:53:00.000-08:00

११.

भले बुरे दाखवण्या
तूच आरसा झालीस;
डोळ्यांपुढे असूनही
नाही लक्षात आलीस.

2008-02-21T04:30:00.000-08:00

१२.

कोर्‍या कागदावर तू
नाव लिहिले कोणाचे;
याच कल्पनेने झाले
लाख तुकडे मनाचे.

2008-02-20T08:18:00.000-08:00

१३.

मन मोकळे करण्या
होते तुला भेटणार;
रीतिरिवाजांचे पण
गेले आडवे मांजर.

2008-02-16T08:49:00.000-08:00

१४.

नको सोसू तू मुक्याने
घाव होऊ दे बोलका;
होतो बोलता बोलता
भार दु:खाचा हलका.

2008-02-15T08:25:00.000-08:00

१५.

तुझ्या मनातला सल
टाक सांगून एकदा;
आज ठेवू नको गडे
तुझ्या-माझ्यात पडदा.

2008-02-14T07:28:00.000-08:00

१६.

वाट पाहिली पत्राची
डोळे लावून वाटेला;
युग लोटले वाटते
तुझ्या मागच्या भेटीला.

2008-02-10T08:22:00.000-08:00

१७.

तुझ्या मनाचा कागद
माझ्या आसवांची शाई;
पत्र लिहिले असे की
कोणी वाचणार नाही.

१८.

चार बोटांचा चिटोरा
दोन मनाला जोडतो;
साताजन्माचा आनंद
एका क्षणात मिळतो.

१९.

तुझ्या हाती सुईदोरा,
माझे पाऊल अडले;
माझ्या शर्टाने बटन
तेव्हा जाणून तोडले.

2008-02-02T21:57:00.000-08:00

२०.

गेला डोळ्यात कचरा
तूच घातली फुंकर;
साधीसुधी तू पार्वती
तुझा भोळा मी शंकर.

२१.

कधी टपोर आवळे,
कधी चिंचा, कधी बोरं;
आंबटशा आठवणी
गोड लागतात बरं.

२२.

माझ्या हृदयात तुझे
असे जाणवे स्पंदन;
जसे गाभार्‍यात कोण्या
तेवणारे निरांजन.

2008-01-23T04:24:00.000-08:00

२३.

दोन मने झाली एक
त्याला प्रेम असे नाव;
एकतर्फी वासनेला
फ‍क्‍त शरीराची हाव.

2008-01-18T09:19:00.000-08:00

२४.

तुझाविन माझे सख्या
नाही पानही हालत;
अडखळते पाऊल
नाही एकटे चालत.

२५.

टाकले मी मायबाप,
भाऊ-बहीण सोडले;
तुझ्या एका जीवासाठी
माझे माहेर तोडले.

२६.

एक सोन्याचे डोरले,
चार काळे काळे मणी;
कच्च्या धाग्यात दुहेरी
दोन जिवांची गुंफणी.

2008-01-09T08:50:00.000-08:00

२७.

गळाभर गळसरी
तुटू नको देऊ बाई;
तोच जिवाला आधार
सुटू नको देऊ बाई.

२८.

जिच्या गालावर खळी
तीच पतीची लाडकी;
तिच्या संसारात सुखी
रिती गाडगी-मडकी.

२९.

नाही रुतू दिले काटे
झाली पायात वहाण;
बोटभर कुंकासाठी
जन्म टाकला गहाण.

2008-01-02T08:33:00.000-08:00

३०.

असो करोडपती गं
जिचा तिला लखलाभ;
लाभो कुंकवा आयुष्य
माझा एवढाच लोभ.

३१.

डोक्यावरून पदर,
तुझ्या ओंजळीत दिवा;
उजळल्या चेहर्‍याने
किती बरे वाटे जिवा.

३२.

नको पूजा,नको पोथी,
नको व्रत,नको तीर्थ;
नाही नांदती लक्षुमी
तेथे नारायण व्यर्थ.

2007-12-24T08:33:00.000-08:00

३३.

वेणी घातली तिपेडी
त्यात गुलाबाचे फूल;
आज माफ असू द्यावी
कमीजास्त चूकभूल.

३४.

गळा उभार उघडा
लखलखता अंगार;
पाठीवर अष्टमीची
झळाळती चंद्रकोर.

३५.

तमा नाही अंधाराची
एक पणती लावू दे;
फार वाटते एकटे
हात हातात राहू दे.

३६.

मागे सारलेल्या झाल्या
मुक्या काचेच्या बांगड्या;
पण तोरड्यांनी केल्या
रुणझुणत चहाड्या.

2007-12-17T08:24:00.000-08:00

३७.

तुझ्या कपाळाचे कुंकू
माझ्या छातीला लागले;
तेव्हापासून अवघे
माझे आयुष्य रंगले.

३८.

एकसारखे काढले
तुझ्या तिफणीने तास;
उपणत्या ओटीतून
माझ्या जिवाला उल्हास.

३९.

गेली सरोनिया रात,
नाही बोलणे सरले;
पापण्यात थेंबभर
मागे बरेच उरले.

2007-12-12T08:02:00.000-08:00

४०.

तुझ्या असण्याने येते
घरालाही घरपण;
तुझ्या नसण्याने होते
चार भिंतीचे स्मशान.

४१.

भोग भोगता भोगता
भोग सरता सरेना;
राहे रिकामे शेवटी
मन कशाने भरेना.

४२.

माझे जळते मस्तक
फुटू पाहते क्षणात;
ठेव कपाळावरती
तुझा चंदनाचा हात.

2007-12-09T08:27:00.000-08:00

४३.

आहे नेहमीची घाई
थांब माझ्यापाशी थोडे;
तुझ्या पदराने माझे
हात करू दे कोरडे.

2007-12-03T06:25:00.000-08:00

४४.

माझे दुखता खुपता
तुझा जीव खालीवर;
देवा समोरची ज्योत
जशी हाले थरथर.

४५.

जेव्हा जेव्हा निराशेने
माझ्या मनाला घेरले;
तुझ्या हासण्याने तेव्हा
बीज आशेचे पेरले.

४६.

तिच्या हातच्या चवीने
गोड लागते भाकर;
जिच्यापुढे फिक्की देवा
तुझ्या पुढची साखर.

४७.

मला लागली ठोकर
आनंदाच्या सोहळ्यात;
घास अडला असेल
तुझ्या दाटल्या गळ्यात.

४८.

जिचा उपटला केस
तीच पापणी गळेल;
जीव एकमेकांसाठी
तसा आपला जळेल.

2007-11-27T06:15:00.000-08:00

४९.

नको नको लावू बाई
असा कपाळाला हात;
कर जरा हसून तू
माझी सुंदर प्रभात.

५०.

असा सुखाचा संसार
वाटे शेजार्‍याला हेवा;
नाही आणखी मागणे
तुझ्या पायापाशी देवा.

५१.

सहवासात कितीक
उजळले क्षण-क्षण;
दिस,मास,साल गेले;
गेली नाही आठवण.

५२.

पायी लावून तुक्याच्या
माळ घातली गळ्यात;
मला दिसली जिजाई
तुझ्या गहिर्‍या डोळ्यात.

५३.

तूच झाली इंद्रायणी,
तूच अभंगाची वही;
माझा बुडाला दगड
तुझी तरली पुण्याई.

2007-11-21T07:18:00.000-08:00

५४.

ओळ दिव्यांची उजळे

घरादाराचा कोपरा;

तनामनात सांडतो

लख्ख प्रकाश हासरा .

५५.

इवल्याशा पणतीने

दूर पळतो अंधार;

लढणार्‍या माणसाला

देते शुभेच्छा आधार.

2007-11-01T09:19:00.000-07:00

५६.

नाही थांबविता आला
मला घड्याळाचा काटा;
अनवाणी पायांपुढे
माझ्या होत्या बारावाटा.

५७.

ताडामाडासारखा तू
जाई उंच गगनात;
खुरटल्या बाभळीला
नको आणू तू मनात.

५८.

एक दिसाचा अबोला
वाटे लोटलं वरीस;
अरे मरण चांगलं
अशा जगण्यापरीस.

५९.

सार्‍या जगाचा संताप
तुझ्यावर मी काढला;
तरी नेमाने ताटात
घास प्रेमाचा वाढला.

६०.

काय कोणाला सांगावे?
काय कोणाला कळेल?
दृष्टी एकमेकांकडे
पुन्हा आपली वळेल.

2007-10-26T08:15:00.000-07:00

६१.

काय काढावे कोणाचे

उणेदुणे कोणापाशी;

तूच कितीक चांगला

जरा विचार मनाशी.

६२.

नको म्हणू कवितेला

फक्त यमकांचा खेळ;

शब्दाशब्दातून मिळे

मला जगण्याचे बळ.

६३.

तुम्ही शिकविली भाषा

तुम्ही घडविला पिंड;

शब्दाशब्दातून आता

अर्थ वाहतो उदंड.

६४.

पैशापैशाचा हिशेब

ज्याने वहीत लिहिला;

एक पैसाही सोबत

नाही मढ्यावर नेला.

६५.

कोण आहे बरोबर

काय कोणाचे चुकले;

याच वांझोट्या चर्चेत

सारे आयुष्य हुकले.

६६.

आले किती गेले किती

नाही फरक पडत;

कोणावाचून जगाचे

काही नसते अडत.

६७.

तळ हाताने झाकतो

सूर्य आपल्यापुरता;

लोक वाचतात पण

त्याच्या प्रकाशाची गाथा.

६८.

भल्या पहाटे ऎकावी

उंच स्वरात अजान;

सायंकाळी आरतीला

बंद करू नये कान.

६९.

तुझ्या अमृताची वाटी

थोडी सांडू दे ताटात;

चूकभूल माणसांची

घाल प्रेमाने पोटात.

७०.

तुझे उपकार माये

मला फेडू दे वो थोडे;

तुझ्या पायात घालू

माझ्या कातड्याचे जोडे.

2007-10-26T08:08:00.000-07:00

७१.

जनतेची अदालत
आहे सगळ्यात मोठी;
राहे पुका‍र्‍याला उभा
जनार्दन तिच्यासाठी.

७२.

दोष नाही गवंड्याचा,
आहे मालकाची चूक;
दोन माणसात भिंत
त्याला बांधण्याचा शौक.

७३.

वाईटात दडलेले
सदा चांगले असते;
पण हरेकाच्यापाशी
तशी नजर नसते.

७४.

नको नजराणा काही
माझ्या नजरेला भेट;
वाढदिवसाला हवी
हीच साधीसुधी भेट.

७५.

काय उद्याचा भरोसा
नको पडू त्या फंदात;
आज उगवला दिस
घाल मस्त आनंदात.

७६.

एकमेकांचे स्वभाव
एकमेकांत जिरले;
चव आणते कै‍रीला
जसे लोणचे मुरले.

७७.

काय देऊ तुला सखे
साध्या शब्दांच्या शिवाय;
माझ्या लेकरांसोबत
तूच झाली माझी माय.

७८.

कर नवी सुरुवात
झाले गेले विसरुन;
अरे चालता चालता
सावरावे घसरून.

७९.

पाय ठेव बळकट
असो कठीण चढाई;
जीव जिवात असेतो
लढ रोजची लढाई.

८०.

चाल सांभाळून बाई
कर जिवाचे राखण;
उलंगल्या वावरात
उभे धारदार फणं.

2007-10-14T05:20:00.000-07:00

८१.

मनासारखे आपल्या
जग नसते चालत;
वारा सुटल्याबिगर
पान नसते हालत.

८२.

झाले जगणे महाग
चूल पेटवावी कशी;
बिनातेलाची पणती
वातीसंगे उपवाशी.

८३.

गेली पाहता पाहता
रंधावनात जवानी;
चूल फुंकता फुंकता
आले डोळाभर पाणी.

८४.

तुझी आकाशाची माया
तुझे पृथ्वीचे सोसणे;
मनी लपवून दु:ख
जनी खुशाल हासणे.

८५.

झाले पिंपळाचे पान
डायरीत जाळीदार;
पानापानात शोधते
हरवला जोडीदार.

८६.

हवा होता जन्मभर
तुझ्यासोबत प्रवास;
तुझ्याविन कसेतरी
आता काढतो दिवस.

८७.

हीच एवढी दौलत
चारऒळी तुझ्यासाठी;
माझ्यानंतर सोबत
त्याच उभ्या तुझ्यापाठी.

८८.

केव्हातरी एकांतात
होता एक शब्द दिला;
तोच देईल एकट्या
जगण्याचा धीर तुला.

८९.

काहीतरी एकाएकी
तुला असे आठवेल;
आणि मौनाच्या काठाशी
तुझी पापणी झरेल.

९०.

माझ्या पिंडाला शेवटी
नाही कावळा शिवला;
मेल्यावर जीव माझा
होता तुझ्यात गुंतला.